Kruszywa

 

kruszywa

Kruszywo jest to materiał sypki, który w budownictwie stosuje się do produkcji zapraw i betonów.

Ze względu na pochodzenie kruszywa dzielimy na:

■  mineralne – otrzymywane z występujących w przyrodzie skat, które są poddane co najwyżej obróbce mechanicznej;

■  sztuczne – otrzymywane ze skat poddanych obróbce termicznej i z odpadów przemysłowych.

 

Kruszywa mineralne dzielimy według następujących kryteriów:

■    Ze względu na rodzaj surowca skalnego i sposób uzyskania:

■  kruszywa naturalne (niekruszone albo kruszone): piasek, żwir, otoczaki, pospótka

Piasek to kruszywo naturalne o wielkości ziaren do 2 mm. Żwir to kruszywo naturalne o wielkości ziaren 2- 63 mm, Otoczaki to kruszywo naturalne o wielkości ziaren 63- 250 mm

Pospółka jest kruszywem naturalnym o wielkości ziaren do 63 mm, stanowiącym mieszaninę piasku i żwiru.

■  kruszywa łamane, uzyskane przez mechaniczne rozdrobnienie skat litych: miał, kliniec, tłuczeń, kamień łamany, grys

Miał to kruszywo łamane zwykle o wielkości ziaren do 4 mm Kliniec to kruszywo łamane zwykle o wielkości ziaren 4- 31.5 mm Tłuczeń to kruszywo łamane zwykte o wielkości ziaren 31.5- 63 mm Kamień łamany to kruszywo łamane zwykle o wielkości ziaren 63- 250 mm Grys to kruszywo tamane granulowane o wielkości ziaren 2- 31.5 mm

–    Kruszywo łamane zwykłe- ziarna mają nieforemne kształty i ostre krawędzie

–    Kruszywo łamane granulowane- otrzymuje się z kruszywa zwykłego przez dodatkowe uszlachetnienie; przeważająca część ziaren ma foremne kształty i zaokrąglone krawędzie

■    Ze względu na uziarnienie:

■  kruszywo drobne- o średnicy ziaren do 4 mm

■  kruszywo grube- o średnicy ziaren 4- 63 mm

■  kruszywo bardzo grube- o średnicy ziaren 63- 250

■    Ze względu na gęstość objętościową:

■  kruszywo ciężkie – o gęstości większej od 3000 kg/ m3

Dobór rodzaju kruszywa i jego ilość w mieszance betonowej ustala się w laboratorium. Na budowie spraw­dza się tylko, czy zastosowane kruszywo spełnia ogólne wymagania stawiane kruszywom do betonu. W szczególności kontroluje się: zawartość ziaren wydłużonych i płaskich (ich nadmierna ilość może pogor­szyć urabialność mieszanki betonowej, dzięki której beton łatwo i szczelnie wypełnia deskowanie), zawar­tość zanieczyszczeń (ciał obcych oraz zanieczyszczeń typu organicznego, takich jak glina lub ił), wilgot­ność kruszywa.

 

Kruszywa sztuczne

Kruszywa sztuczne dzielimy na grupy według następujących kryteriów:

■    Ze względu na rodzaj surowca skalnego i sposób uzyskania:

■  kruszywa z surowców mineralnych poddanych obróbce termicznej: keramzyt, glinoporyt

Keramzyt jest najczęściej stosowanym kruszywem sztucznym. Podstawowym surowcem do jego pro­dukcji jest glina, którą po okresie dojrzewania poddaje się mechanicznemu uplastycznieniu i rozdrobnieniu. Otrzymane w ten sposób granulki wypala się w piecach obrotowych w temperaturze 1200°C. Podczas pro­cesu wypalania granulki kilkakrotnie zwiększają swoją objętość, tworząc lekkie kruszywo o strukturze po­rowatej. Ziarna powinny być kuliste lub owalne.

Glinoporyt otrzymuje się przez spiekanie z dodatkiem paliwa technologicznego surowców ilastych (lessy, gliny, iły) o niskiej jakości, wykazujących niewielką zdolność do pęcznienia pod wpływem temperatury a następnie pokruszenie spieku.

■  kruszywa z odpadów przemysłowych poddanych obróbce termicznej: gralit, łupkoporyt, popiołoporyt, pumeks hutniczy, żużel granulowany.

Gralit otrzymuje się przez wypalanie w piecach obrotowych granul uformowanych z popiołów lotnych z dodatkiem surowców ilastych (np. gliny).

Łupkoporyt otrzymuje się przez spiekanie łupków przywęglowych (skał występujących przy złożach węgla), a następnie rozkruszanie produktów spiekania.

Popiołoporyt otrzymuje się w wyniku spiekania zgranulowanych popiołów lotnych (lub mieszanek po­piołów z miałem węglowym, pyłem węglowym, betonitem) w temperaturze 1000- 1300 stopni Cel­sjusza. Otrzymany granulat jest rozkruszany i dzielony na frakcje.

Pumeks hutniczy otrzymuje się przez odpowiednie schłodzenie stopionego żużla wielkopiecowego z dodatkiem wody i pokruszenie otrzymanego surowca.

Żużel granulowany otrzymuje się przez szybkie schłodzenie płynnego żużla wielkopiecowego. Jest materiałem ziarnistym, porowatym, o szklistej strukturze.

■  kruszywa z odpadów przemysłowych nie poddanych dodatkowej obróbce termicznej: elporyt, łupkopo- ryt ze zwałów, żużel wielkopiecowy, inne rodzaje żużla hutniczego, żużel paleniskowy, popiół lotny

Elporyt otrzymuje się przez rozdrobnienie żużla odprowadzanego z palenisk w elektrowniach Łupkoporyt ze zwałów otrzymuje się przez rozdrobnienie łupków przywęglowych samoczynnie prze­palonych na zwałach.

Żużel wielkopiecowy otrzymuje się przez rozdrobnienie ostudzonego żużla hutniczego, powstającego podczas wytapiania surówki w wielkich piecach.

Inne rodzaje żużla hutniczego otrzymuje się przez rozdrobnienie żużli pomiedziowych, poniklowych itp. Żużel paleniskowy otrzymuje się przez rozdrobnienie żużla z palenisk

■  kruszywa organiczne: z tworzyw sztucznych, odpady pozostałe po obróbce drewna (trociny, torf, trzci­na, słoma rzepakowa, paździerze)

Stosowanie kruszyw sztucznych określonego rodzaju jest uwarunkowane w dużym stopniu ich produkcją w danym rejonie kraju.

■    Ze względu na uziarnienie:

■  kruszywo drobne- o średnicy ziaren do 4 mm

■  kruszywo grube- o średnicy ziaren 4- 63 mm

■    Ze względu na gęstość pozorną:

–    kruszywo zwykłe – o gęstości 1800- 3000 kg/m3

–    kruszywo lekkie – o gęstości mniejszej od 1800 kg/m3

■  kruszywo zwykłe – o gęstości 1800- 3000 kg/ m3

■  kruszywo lekkie – o gęstości mniejszej od 1800 kg/ m3

Gatunek kruszywa (1 lub 2) zależy od zawartości ziaren poszczególnych frakcji. Natomiast marka kru­szywa to liczba oznaczająca najwyższą klasę betonu możliwą do uzyskania przy użyciu tego kruszywa (przy zapewnieniu normowych warunków wykonania betonu).

Frakcja kruszywa – zbiór ziaren o wymiarach ograniczonych dwoma kolejnymi sitami o określonej wielkości kwadratowych oczek; na przykład frakcja 4-8 oznacza ziarna, które przechodzą przez sito o wielkości oczek 8 mm i zatrzymują się na sicie o wielkości oczek 4 mm

 

 

Udostępnij artykuł

Budownictwo, chemia budowlana, materiały budowlane © 2018 All Rights Reserved